این پژوهش با هدف اولویتبندی حوزههای سیاستی حکمرانی انرژی در ایران با تمرکز بر شکاف میان روندهای جهانی و الزامات داخلی انجام شده است. در مطالعه حاضر، پس از استخراج روندهای جهانی حکمرانی به روش کتابشناسی و استخراج توصیههای سیاستی متناسب با آنها برای فضای حکمرانی ایران، پرسشنامهای ساختاریافته میان 18 خبره حوزه انرژی که به روش هدفمند (قضاوتی) انتخاب شدندتوزیع شد. این پرسشنامه شاخصهای کلیدی حکمرانی انرژی که از روندهای جهانی استخراج گردیده بود (شامل انرژی جامعوی، انرژی پایدار، گذار انرژی، امنیت انرژی، تغییرات اقلیمی، حکمرانی جهانی انرژی، ژئوپلیتیک انرژی و بهرهوری انرژی) را از نظر «میزان اهمیت» برای ایران و «عملکرد» فعلی حکمرانی انرژی مورد سنجش قرار داد. بر اساس تحلیل دادهها به روش تحلیل اهمیت-عملکرد (IPA)، ژئوپلیتیک انرژی با میانگین اهمیت ۴.۶ (از ۵) بهعنوان مهمترین شاخص شناسایی شده و پس از آن، امنیت انرژی و بهرهوری انرژی (هرکدام با میانگین اهمیت ۴.۴) در ردههای بعدی اولویت قرار گرفتند. در مقابل، عملکرد نظام حکمرانی انرژی در تمامی این شاخصهای پراهمیت، در سطحی نامطلوب (میانگین عملکرد بین ۱.۹ تا ۲.۲) ارزیابی شد. همچنین، یافتهها نشان داد مفاهیم گذار انرژی (میانگین اهمیت ۲.۸) و تغییرات اقلیمی (میانگین اهمیت ۲.۷) از نظر خبرگان داخلی در شرایط کنونی ایران از اولویت پایینی برخوردارند. نتایج، شکاف معناداری را بین اولویتهای جهانی و داخلی حکمرانی انرژی آشکار نمود. در حالی که مفاهیمی مانند انرژی جامعوی و انرژی پایدار مورد اشتراک هستند، اولویتهای استراتژیک ایران در حوزه حکمرانی انرژی بر محور «ژئوپلیتیک انرژی»، «تأمین امنیت انرژی» و «ارتقای بهرهوری» متمرکز است. بر این اساس، پیشنهادهای سیاستی شامل تمرکز فوری و تخصیص منابع به سه حوزه پراهمیت شناساییشده، بهرهگیری از ظرفیتهای مردمی برای توسعه شبکههای انرژی غیرمتمرکز (انرژی جامعوی) و پایش جدی تحقق اهداف حوزه انرژی در برنامه هفتم توسعه (که متضمن موارد پراهمیت در حوزه انرژی است) میباشد.
Tabrizian H, Abdolhamid M. Importance-Performance Analysis of Energy Governance Policy in Iran: Identifying Priorities. Quarterly Journal of Energy Policy and Planning Research 2025; 11 (2) : 2 URL: http://epprjournal.ir/article-1-1252-fa.html
تبریزیان حسین، عبدالحمید مهدی. اولویتبندی حوزههای سیاستی حکمرانی انرژی در ایران از طریق کاربست تحلیل اهمیت – عملکرد (IPA). فصلنامه پژوهش های سیاست گذاری وبرنامه ریزی انرژی. 1404; 11 (2) :25-68
