fa توپولوژی شبکه تجارت بین‌الملل سوخت و جایگاه ایران تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-family:b zar;">تمرکز منابع سوخت‌های فسیلی در مناطق جغرافیایی خاص و ماهیت استراتژیک سوخت به‌عنوان یک کالای قابل‌مبادله، شبکه‌ای درهم‌تنیده و پیچیده از روابط تجاری میان کشورهای واردکننده و صادرکننده سوخت را پدید آورده است. در این تحقیق با بهره‌گیری از نظریه گراف، توپولوژی شبکه تجارت سوخت در سال‌ 1995 و 2017 تجزیه‌وتحلیل و خوشه‌های تجاری در تجارت سوخت و کشورهای عضو آنها شناسایی شده‌اند. سپس جایگاه و اهمیت بازیگران اصلی تجارت سوخت مورد ارزیابی قرار گرفته است. نتایج به‌دست‌آمده نشان می‌دهد که شبکه تجارت سوخت یک شبکه تماماً هم‌بند است که به‌طور محسوس تحولاتی از قبیل رشد تعداد ارتباطات تجاری و افزایش شکل‌گیری روابط در قالب خوشه‌های تجاری و منطقه‌ای شدن را شاهد بوده است. همچنین لزوماً کشورهای با سهم صادراتی بالا تأثیرگذاری بیشتری در تجارت سوخت ندارند و درعین‌حال با افزایش سهم در تجارت سوخت، کشورها به تجارت فراتر از خوشه‌های تجاری متمایل‌تر می‌شوند. نهایتاً نتایج حاکی از کم شدن اهمیت ایران در تجارت سوخت است.</span> The concentration of fossil fuel resources in specific geographic regions of the world and the strategic nature of fuel as a tradable commodity has created an intertwined and complex network of trade relationships among importing and exporting countries of fuel. In this research, using Graph Theory, the topology of the fuel trade network in 1995 and 2017 is analyzed and the position and significance of the main actors of the fuel trade were evaluated. The results show that the fuel trade network is a fully connected network with different growth patterns of trade clusters. It was also observed that countries with higher export share do not necessarily have a greater influence on the volume of fuel trade. While increasing the share of fuel trade, countries tend to trade beyond trade clusters. We also found that changes in trade clusters indicate a more regionalized trade in fuel. Finally, the results show a decrease in Iran&#39;s influence in fuel trade. نظریه گراف, سوخت‌های فسیلی, شبکه‌های پیچیده, خوشه‌های تجاری Graph Theory, Fossil Fuels, Complex Networks, Trade Clusters 41 66 http://epprjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-24-3&slc_lang=fa&sid=1 Reza Najarzadeh رضا نجارزاده najarzar@modares.ac.ir 10031947532846002571 10031947532846002571 Yes Tarbiat Modares University دانشگاه تربیت مدرس Kazem Biabany Khameneh کاظم بیابانی خامنه Biabany@outlook.com 10031947532846002572 10031947532846002572 No Tarbiat Modares University دانشگاه تربیت مدرس