fa اولویت‌بندی حوزه‌های سیاستی حکمرانی انرژی در ایران از طریق کاربست تحلیل اهمیت – عملکرد (IPA) عمومى General كاربردي Applicable <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:IRANsans;"><span style="line-height:2;"><span style="font-size:9pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><a name="_Hlk213454909"><span lang="FA" style="font-size:11.0pt">این پژوهش با هدف اولویت‌بندی حوزه‌های سیاستی حکمرانی انرژی در ایران با تمرکز بر شکاف میان روندهای جهانی و الزامات داخلی انجام شده است. در مطالعه حاضر، پس از استخراج روندهای جهانی حکمرانی</span></a><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"> به روش کتابشناسی</span><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"> و استخراج توصیه‌های سیاستی متناسب با آنها برای فضای حکمرانی ایران، پرسشنامه‌ای ساختاریافته میان 18 خبره حوزه انرژی </span><span lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt">که به روش هدفمند (قضاوتی) انتخاب شدند</span> <span lang="FA" style="font-size:11.0pt">توزیع شد. این پرسشنامه شاخص‌های‌ کلیدی حکمرانی انرژی که از روندهای جهانی استخراج گردیده بود (شامل انرژی جامعوی، انرژی پایدار، گذار انرژی، امنیت انرژی، تغییرات اقلیمی، حکمرانی جهانی انرژی، ژئوپلیتیک انرژی و بهره‌وری انرژی) را از نظر &laquo;میزان اهمیت&raquo; برای ایران و &laquo;عملکرد&raquo; فعلی حکمرانی انرژی مورد سنجش قرار داد. بر اساس تحلیل داده‌ها به روش تحلیل اهمیت-عملکرد (IPA)، ژئوپلیتیک انرژی با میانگین اهمیت ۴.۶ (از ۵) به‌عنوان مهم‌ترین شاخص شناسایی شده و پس از آن، امنیت انرژی و بهره‌وری انرژی (هرکدام با میانگین اهمیت ۴.۴) در رده‌های بعدی اولویت قرار گرفتند. در مقابل، عملکرد نظام حکمرانی انرژی در تمامی این شاخص‌های پراهمیت، در سطحی نامطلوب (میانگین عملکرد بین ۱.۹ تا ۲.۲) ارزیابی شد. همچنین، یافته‌ها نشان داد مفاهیم گذار انرژی (میانگین اهمیت ۲.۸) و تغییرات اقلیمی (میانگین اهمیت ۲.۷) از نظر خبرگان داخلی در شرایط کنونی ایران از اولویت پایینی برخوردارند. نتایج، شکاف معناداری را بین اولویت‌های جهانی و داخلی حکمرانی انرژی آشکار نمود. در حالی که مفاهیمی مانند انرژی جامعوی و انرژی پایدار مورد اشتراک هستند، اولویت‌های استراتژیک ایران در حوزه حکمرانی انرژی بر محور &laquo;ژئوپلیتیک انرژی&raquo;، &laquo;تأمین امنیت انرژی&raquo; و &laquo;ارتقای بهره‌وری&raquo; متمرکز است. بر این اساس، پیشنهادهای سیاستی شامل تمرکز فوری و تخصیص منابع به سه حوزه پراهمیت شناسایی‌شده، بهره‌گیری از ظرفیت‌های مردمی برای توسعه شبکه‌های انرژی غیرمتمرکز (انرژی جامعوی) و پایش جدی تحقق اهداف حوزه انرژی در برنامه هفتم توسعه (که متضمن موارد پراهمیت در حوزه انرژی است) می‌باشد.<span style="font-family:&quot;B Zar&quot;"></span></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp;</div> <span style="font-size:9pt"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="line-height:110%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="letter-spacing:-.2pt">This study prioritizes energy governance policy areas in Iran, examining the gap between global trends and domestic requirements. Utilizing a bibliographic method to identify global trends, we derived pertinent policy recommendations and administered a structured questionnaire to 18 purposively selected energy experts. The questionnaire assessed key indicators&mdash;community energy, sustainable energy, energy transition, energy security, climate change, global energy governance, energy geopolitics, and energy efficiency&mdash;based on their importance for Iran and the current performance of its energy governance system. Data analyzed via Importance-Performance Analysis (IPA) identified energy geopolitics (mean importance=4.6/5) as the most critical indicator, followed by energy security and energy efficiency (mean importance=4.4 each). Performance across these high-priority areas was rated undesirable (mean performance 1.9-2.2). Conversely, energy transition and climate change were deemed low domestic priorities. The results reveal a significant priority misalignment, with Iran&#39;s strategic focus being energy geopolitics, energy security, and efficiency. Consequently, policy proposals emphasize resource allocation to these critical areas, utilizing community capacities for decentralized energy, and stringent monitoring of energy goals in the national development plan.</span></span></span></span></span> حکمرانی انرژی, تحلیل اهمیت عملکرد, انرژی جامعوی, ژئوپلیتیک انرژی Energy Governance, Importance-Performance Analysis, Community Energy, Energy Geopolitics 25 68 http://epprjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1316-1&slc_lang=fa&sid=1 Hossein Tabrizian حسین تبریزیان h_tabrizian@pgre.iust.ac.ir 10031947532846006675 10031947532846006675 No Iran University of Science and Technology دانشگاه علم و صنعت ایران Mahdi Abdolhamid مهدی عبدالحمید mahdi_abdolhamid@iust.ac.ir 10031947532846006676 10031947532846006676 Yes Iran University of Science and Technology دانشگاه علم و صنعت ایران