امروزه تغییر رفتار شهروندان در راستای اتخاذ رفتارهای کمکربن، نظیر استفاده از حملونقل پاک و کاهش مصرف انرژی، یکی از دغدغههای اصلی طراحان و برنامهریزان شهری است. بااینحال، این تغییر رفتار همواره مطابق با سیاستهای تدوینشده صورت نمیگیرد، زیرا رفتارهای شهروندان بهطور فزایندهای تحت تأثیر بینشهای رفتاری قرار دارد که توسط عوامل متعددی شکل میگیرند و بر انتخابهای حرکتی و مصرفی آنها اثر میگذارند.
پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر ساختار شهری بر بینشهای رفتاری شهروندان در زمینه رفتارهای حرکتی و مصرفی، مطالعهای موردی را در محله جلفا در شهر اصفهان انجام داده است.
این مطالعه با بهرهگیری از روش قومنگاری انتقادی به شناسایی و تحلیل عوامل مؤثر بر بینشهای رفتاری شهروندان پرداخته است. دادهها از طریق مشاهده میدانی، مصاحبههای رسمی و غیررسمی، و بررسی اسناد جمعآوری و با روشهای تحلیل کیفی مورد تجزیهوتحلیل قرار گرفتند.
یافتهها نشان میدهند که توجیه عقلانی رفتار از نظر هزینه و زمان، شرایط محیطی و کیفیت زیر ساخت، چالشهای ساختاری و کالبدی مانند توزیع ناعادلانه امکانات، هنجارهای اجتماعی، مدها، و عملکرد دیگران به همراه عوامل ناشی از احساسات انسانی(مانند ترجیح پاداش کم فوری به پاداش زیاد در طولانی مدت)، از عوامل مؤثر بر رفتار شهروندان در محله جلفا هستند. همچنین، شهروندان تمایل دارند پاداشهای کوچک و فوری را به پاداشهای بزرگتر اما دیرهنگام ترجیح دهند. این نتایج میتوانند مبنایی برای تدوین سیاستهای شهری مؤثر در راستای تغییر رفتار شهروندان و کاهش انتشار کربن باشند.